20.03.2026
Wierzyciel lub komornik może zapukać do drzwi pracodawcy, gdy pracownik nie reguluje swoich zobowiązań. Wówczas to pracodawca (lub inny płatnik świadczenia) odpowiada za prawidłowe potrącenie należności. Warto przy tym pamiętać, że zasiłki z ubezpieczenia społecznego również podlegają egzekucji, ale na innych zasadach niż wynagrodzenia pracownicze. W praktyce kadrowej to rozróżnienie ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza gdy w jednym miesiącu pojawia się kilka różnych świadczeń. Ten przewodnik porządkuje najważniejsze różnice, limity, kwoty wolne oraz kroki obliczeniowe – z przykładami liczbowymi i podpowiedziami, jak unikać błędów.
Wynagrodzenia pracownicze podlegają Kodeksowi pracy (m.in. art. 87–91). Natomiast zasiłki z ubezpieczenia społecznego (chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, świadczenie rehabilitacyjne) rozliczamy według ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 139–141. Na gruncie podatkowym zasiłki to przychody z innych źródeł – nie stosujemy do nich przepisów Kodeksu pracy o potrąceniach, choć wciąż mogą być egzekwowane.
To rozróżnienie jest kluczowe zwłaszcza wtedy, gdy w tym samym miesiącu wypłacane jest wynagrodzenie chorobowe (art. 92 k.p.) i zasiłek – każde świadczenie liczymy w jego własnym reżimie. W działach kadr i płac to jedna z częstszych trudności operacyjnych.
Z zasiłku można potrącać należności wynikające z tytułów egzekucyjnych (alimentacyjne i niealimentacyjne), a także inne należności przewidziane w ustawie o emeryturach i rentach z FUS (np. nienależnie pobrane świadczenia). Bez pisemnej zgody pracownika nie wolno potrącać zaliczek czy kar pieniężnych.
W praktyce potrącenia z zasiłków najczęściej dotyczą zajęć komorniczych i administracyjnych – alimentów oraz zobowiązań niealimentacyjnych.
Maksymalne dopuszczalne potrącenia liczy się od kwoty brutto zasiłku:
• do 60% przy egzekucji alimentacyjnej,
• do 25% przy egzekucji niealimentacyjnej.
Samo potrącenie wykonuje się – tak jak przy wynagrodzeniach – z kwoty netto świadczenia.
Kwoty wolne są stałe w danym okresie i nie zależą od minimalnego wynagrodzenia. Dla poszczególnych rodzajów potrąceń wynoszą:
• 849,42 zł – należności alimentacyjne,
• 1401,57 zł – należności inne niż alimentacyjne,
• 1121,28 zł – m.in. nienależnie pobrane świadczenia i inne przypadki wskazane w przepisach (np. nieopłacone składki, nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, świadczenie „aktywny rodzic”, świadczenie wspierające),
• 339,76 zł – odpłatność za pobyt w DPS/ZOL/zakładach opiekuńczo‑leczniczych.
Gdy zasiłek przysługuje za część miesiąca, kwotę wolną liczymy proporcjonalnie: pełną kwotę dzielimy przez 30 i mnożymy przez liczbę dni, za które należy się zasiłek.
Takiego dzielenia nie stosujemy przy wynagrodzeniu (tam proporcję liczy się według wymiaru etatu). W działach kadr to jedna z najważniejszych różnic między potrąceniami z wynagrodzeń a potrąceniami z zasiłków.
Jeżeli zasiłek netto jest równy lub niższy od kwoty wolnej – nie potrącamy.
Zasiłek chorobowy: 4856 zł brutto.
Limit: 4856 × 60% = 2913,60 zł.
Zaliczka PIT: 583 zł.
Zasiłek netto: 4273 zł.
Kwota wolna dla alimentów: 849,42 zł.
Do wypłaty po potrąceniu: 4273 – 2913,60 = 1359,40 zł (wartość wyższa niż kwota wolna, więc potrącenie dopuszczalne w pełnym limicie).
Zasiłek chorobowy: 4856 zł brutto.
Limit: 4856 × 25% = 1214,00 zł.
Zaliczka PIT: 583 zł.
Zasiłek netto: 4273 zł.
Kwota wolna: 1401,57 zł.
Różnica netto – kwota wolna to 2871,43 zł, zatem możliwe potrącenie nie przekroczy 1239,00 zł.
Do wypłaty: 3034,00 zł.
Zasiłek przysługuje za 15 dni.
Kwota wolna proporcjonalna: 849,42 ÷ 30 × 15 = 424,71 zł.
Planowane potrącenie nie może obniżyć wypłaty poniżej 424,71 zł – nawet jeśli limit procentowy od brutto wskazywałby wyższe możliwe potrącenie.
Opisane zasady dotyczą wyłącznie zasiłków z ubezpieczenia społecznego. Wynagrodzenie chorobowe wypłacane przez pracodawcę na podstawie art. 92 k.p. rozliczamy według Kodeksu pracy (art. 87–91).
Jeżeli w jednym miesiącu wypłacane są wynagrodzenie chorobowe i zasiłek, potrącenia ustala się oddzielnie dla każdego świadczenia – według właściwych przepisów. W codziennej pracy kadr to częste źródło błędów.
• liczenie limitu od kwoty netto zamiast od brutto (limit zawsze od brutto),
• pomijanie kwoty wolnej lub nieprawidłowe proporcjonowanie przy zasiłku za część miesiąca,
• potrącanie zaliczek i kar pieniężnych bez pisemnej zgody pracownika – przy zasiłkach to niedopuszczalne,
• mieszanie zasad wynagrodzenia chorobowego z zasadami potrąceń z zasiłków.
• Zweryfikuj rodzaj tytułu: alimentacyjny czy niealimentacyjny.
• Ustal brutto zasiłku, oblicz podatek, wyznacz netto.
• Sprawdź właściwą kwotę wolną (i proporcję, gdy zasiłek dotyczy części miesiąca).
• Porównaj limit procentowy z różnicą: kwota netto – kwota wolna. Potrąć wartość nie większą niż wskazuje limit i nie zaniżając wypłaty poniżej progu wolnego.
• Zadbaj o pisemną zgodę na potrącenia dobrowolne (zaliczki, kary), jeśli mają wystąpić.
• Po wypłacie rozlicz i przechowuj dokumentację oraz poinformuj pracownika o potrąceniu.
Czy kwoty wolne zależą od minimalnego wynagrodzenia?
Nie. To stałe kwoty obowiązujące od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2027 r.
Jak postąpić, gdy zasiłek przysługuje tylko za część miesiąca?
Kwotę wolną ustalamy proporcjonalnie: pełna kwota ÷ 30 × liczba dni zasiłku.
Czy PPK wpływa na kwoty wolne od potrąceń?
PPK wpływa tylko na wysokość netto świadczenia, ale nie na same ustawowe kwoty wolne.
Czy można łączyć potrącenia alimentacyjne i niealimentacyjne?
Rozstrzygające są kolejność, tytuły i limity określone przepisami. Każdy przypadek należy rozliczać indywidualnie.
