14.11.2025
Rynek pracy dynamicznie się zmienia, a elastyczne formy współpracy stają się coraz bardziej popularne. Jedną z najczęściej wybieranych jest umowa zlecenia, szczególnie wśród osób, które chcą dorobić do etatu, prowadzą działalność gospodarczą lub realizują różnorodne projekty w ramach współpracy z firmami i organizacjami.
Bardzo często spotykamy się z sytuacją, w której jedna osoba posiada kilka równoległych umów zlecenia – czasem z różnymi podmiotami, a czasem nawet z jednym pracodawcą. W takich przypadkach pojawiają się kluczowe pytania:
Zasady podlegania ubezpieczeniom osób wykonujących umowę zlecenia zostały określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4, osoby wykonujące umowę zlecenia podlegają obowiązkowo:
Oznacza to, że co do zasady każda osoba wykonująca umowę zlecenia musi być zgłoszona do tych ubezpieczeń.
Ubezpieczenie chorobowe – kiedy jest obowiązkowe?
Wyjątek dotyczy jednego scenariusza: Jeśli zleceniobiorca zawiera umowę zlecenia z pracodawcą, z którym ma podpisaną umowę o pracę, wtedy jego ubezpieczenie chorobowe również jest obowiązkowe.
We wszystkich innych przypadkach:
Choć ubezpieczenie chorobowe przy umowie zlecenia jest dobrowolne, wiele osób decyduje się do niego przystąpić — szczególnie jeśli:
Ubezpieczenie to daje prawo do:
Podstawą do naliczenia składek ZUS ze zlecenia jest przychód w rozumieniu ustawy o PIT, jeśli wynagrodzenie zostało określone:
Nie ma tu znaczenia, czy wynagrodzenie jest wypłacane miesięcznie, tygodniowo czy jednorazowo — liczy się faktyczny przychód za dany miesiąc.
Umowa zlecenie jest wyjątkowo korzystna dla uczniów i studentów, którzy nie ukończyli 26. roku życia.
Nie podlegają oni:
W praktyce: wynagrodzenie brutto = wynagrodzenie netto.
Nie mogą oni także przystąpić do ubezpieczeń dobrowolnie — nawet jeśli chcieliby opłacać składkę chorobową.
Sytuacja zmienia się, gdy zleceniobiorca ma inne tytuły do ubezpieczeń, np.:
Wtedy mamy do czynienia ze zbiegiem tytułów.
Zlecenie + etat
Jeżeli wynagrodzenie z etatu wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie, z umowy zlecenia opłaca się tylko:
Składki społeczne są dobrowolne, ale: nie można przystąpić do ubezpieczenia chorobowego.
Zlecenie + działalność gospodarcza
Dla przedsiębiorców zasady są zbliżone:
Wybór tytułu do ubezpieczeń – kiedy możliwy?
Przedsiębiorca może wybrać, z którego tytułu opłaca składki społeczne, jeśli wynagrodzenie z umowy zlecenia wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie (4666 zł w 2025 r.).
Warunek:
Zakres wykonywanych usług na zleceniu nie może być tożsamy z zakresem działalności.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy, jeśli zleceniobiorca wykonuje kilka umów zleceń równocześnie:
➤ Składki społeczne obowiązkowe są od najwcześniej rozpoczętej umowy.
Następne umowy obejmuje jedynie składka zdrowotna.
➤ Warunek: pierwsza umowa musi zapewnić podstawę co najmniej minimalnego wynagrodzenia.
Jeśli nie — składki społeczne nalicza się również od kolejnej umowy, aż łączna podstawa przekroczy minimalne wynagrodzenie.
Przykład
Zleceniobiorca w październiku 2025 wykonywał dwie różne umowy zlecenia z różnymi podmiotami. Jego wynagrodzenie wynosiło:
– w podmiocie A – 3 800 zł brutto,
– w podmiocie B – 900 zł brutto.
Płatnicy A i B zgłoszą zleceniobiorcę do ubezpieczeń: emerytalnego, rentowego, wypadkowego i zdrowotnego. Ubezpieczenie chorobowe w obu przypadkach będzie dobrowolne.
Im więcej umów i im bardziej zmienne wynagrodzenie (np. stawka godzinowa), tym trudniej ustalić obowiązki — dlatego warto zbierać comiesięczne oświadczenia o łącznych przychodach zleceniobiorcy.
Jeśli jedna osoba podpisuje kilka umów zleceń w tej samej firmie, obowiązują te same zasady, co przy umowach u różnych podmiotów:
Przykład
Pan Antoni jest zatrudniony w tej samej firmie na podstawie trzech umów zleceń. Każda umowa jest zawarta na różny zakres czynności.
Pan Antoni będzie podlegać ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytułu pierwszej i drugiej umowy. Z tytułu trzeciej umowy Pan Antoni będzie podlegać tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Umowa 1 + 2 = 4700 zł → powyżej minimalnego → Umowa 3 podlega tylko składce zdrowotnej.
Uwaga na pozorne rozdzielanie umów!
Jeśli zakres czynności jest identyczny, a umowy są zawarte na ten sam okres, ZUS uzna je za obejście przepisów, obie umowy będą w całości oskładkowane.
To częsty problem zgłaszany przez działy kadrowo-płacowe.
Najważniejsze zasady:
✔ Każda umowa zlecenia to osobny tytuł do ubezpieczeń
Dlatego zawsze wymaga osobnego zgłoszenia, jak poniżej:
✔ Do każdej umowy przypisujemy osobny kod zawodu.
✔ Składki rozliczamy na jednym formularzu RCA
— sumujemy wszystkich podstawy.
Problem praktyczny: wyrejestrowania
Program Płatnik przy wyrejestrowaniu (ZUS ZWUA) usuwa wszystkie aktywne tytuły jednocześnie.
Dlatego po zakończeniu jednej z umów:
Przykład praktyczny
Od 1 września podmiot zawarł umowę zlecenia ze zleceniobiorcą na przeprowadzenie zajęć sportowych dla dzieci. Umowa będzie trwać do 31 października, a wynagrodzenie miesięczne w umowie zostało określone na 4800 zł brutto. Od 23 września firma zawarła kolejną umowę zlecenia z tym samym zleceniobiorcą. Tym razem przedmiotem umowy są czynności administracyjne związane z uzupełnieniem dokumentacji uczestników zajęć. Druga umowa będzie trwać do 30 września, a wynagrodzenie wynosi 400 zł brutto. Zleceniobiorca na oświadczeniu zaznaczył, że nie posiada innych tytułów do ubezpieczeń.
Zgłoszenia:
30 września kończy się druga umowa → składamy ZWUA od 1.10 → ponownie zgłaszamy trwającą umowę (ZUA).
Przy wielu umowach zlecenia kluczowe jest:
Błędna kwalifikacja może skutkować:
Źródła:
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2023 poz. 1230 z późn. zm.);
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2023 poz. 2561 z późn. zm.);
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2024 poz. 226 z późn. zm.);
Strony internetowe: zus.pl; gov.pl
